حکم نذر با مشقت فراوان چیست

ملاک در صحت نذر، مقدور بودن آن است؛ بنا بر این اگر در حین نذر، عمل به آن غیر ممکن نباشد و مشقت نداشته باشد، مانع وجوب نذر شرعی نیست و چنانچه در وقت عمل برای او عجز عارض شده یا حرج واقعی داشته باشد در این صورت عمل به نذر واجب نیست.

بر اساس مسائل 1192–1197 جامع الرساله، اگر در زمان نذر انجام عملی مقدور باشد بدون مشقّت فوق‌العاده، نذر منعقد است. چنانچه در هنگام عمل به نذر عاجز شود یا مشقت فوق‌العاده‌ای یا ضرر قابل توجّه پیدا کند، نذر باطل می‌شود و انجام آن واجب نیست؛ به‌جای روزهای معیّن معمولاً فدیة طعام یا کفّاره‌ای متناسب با توضیحات مرتبط است. بنابراین: اگر در هنگام نذر مشقّت شدید وجود نداشته باشد، نذر منعقد می‌شود؛ اگر در حین عمل عاجز شود یا مشقّت فراوان اتفاق بیافتد، نذر باطل می‌شود؛ و اگر شخص در هنگام نذر تصور می‌کرد مشقت ندارد اما بعداً معلوم شود مشقّت وجود دارد، باز هم مبنای قاعده این است که در صورت وقوع مشقّت شدید هنگام عمل، نذر باطل می‌شود. توضیحات بیشتر در فصول مربوط به نذر و تخلّف از آن موجود است.

بر اساس رسالهٔ مکارم شیرازی: نذر عقد می‌شود و اگر وقتِ وفای به نذر وسیع باشد و شرایط ادای آن از دست برود، فعلاً تکلیفی ندارد اما هر زمان توانایی پیدا شود باید به نذر عمل کند؛ همچنین اگر در زمان نذر، مشقتی در نظر داشتیم و بعداً به وجود آمد، نذر از نظر عقدی منفی ندارد تا زمانی که شرایط ثابت بماند. در صورتی که انجام نذر به دلیل مشقت شدید غیرمقدور شود، راه جایگزینی جایگزین می‌شود و می‌توان حیوان نذری را فروخت و با پولِ آن، هم‌سانی برای ادای نذر تهیه کرد؛ همچنین اگر مقدار یا نوع نذر در زمانِ عمل مشقتِ شدید ایجاد کند، احتیاطاً می‌توان با حفظ اصول شرعی از انجام آن منصرف شد یا به شیوه‌ای که مناسب با مشقت است عمل کرد. در نهایت، اگر نذر به منظور عملی غیرمقدور باشد یا مشقتِ شدید ایجاد کند، بستگی به نوع ادای نذر و شدتِ مشقت دارد و در رویهٔ استفتائات به تفصیل مطرح شده است. و در هر حال اگر شک دارید به «احتیاط» عمل کنید.